Bijen

Mensen rennen gillend weg als er een vriendelijk bijtje aan komt vliegen. Eigenlijk hoeft dat helemaal niet. Alleen de wilde vrouwtjes hebben een angel, maar zullen deze zelden gebruiken om te steken, omdat ze geen kolonie hoeven te beschermen. Wilde bijen leven namelijk solitair en doen alles in hun eentje. Honingbijen steken alleen als ze zich bedreigd voelen. Eigenlijk is het dus heel simpel, als jij zorgt dat de bij zich niet bedreigd voelt, hoef je de bij ook niet te vrezen.

De bij is een familie binnen de insecten. Bijen komen op de hele wereld voor, behalve op Antarctica. Er zijn wel 20.000 soorten bijen. Bijna 350 soorten komen in Nederland en België voor. Bijen leven van nectar en stuifmeel, ze voeden zich hun hele leven met alleen dat. Een bij is dus vegetariër. Bijna tweederde van alle bijensoorten wereldwijd wordt bedreigd in hun voorbestaan.

Bijensterfte

2012 was het jaar van de bij. Waarom? Omdat wetenschappers wereldwijd de noodklok luiden over bijensterfte. Ieder jaar in de winter of in het voorjaar vindt bijensterfte plaats. Zonder duidelijke oorzaak sterven bijenvolken uit. Dit komt overal voor met uitzondering van Zuid-Amerika, Afrika en Australië. De sterfte noemt wel ook wel de verdwijnziekte. De sterfte neemt ieder jaar toe. Steeds meer bijenvolken verdwijnen. Het is zeer verontrustend te noemen dat onder normale omstandigheden een bijensterfte 8% beslaat, maar nu wel 20 tot 30% is.

Mogelijke oorzaken voor deze sterke stijging worden onderzocht. De overtuiging leeft dat het komt door verschillende gecombineerde oorzaken.

Oorzaken van bijensterfte

De honingbij kan verzwakt raken door een mijt genaamd Varroa-mijt. Deze mijt kan verschillende virussen overbrengen. Ook is er de ziekteverwekker Nosema die de gezondheid aantast van bijen. Dit komt voor in de darmen van de bijen.

Bijen hebben erg last van bestrijdingsmiddelen. Met name neonicotinoïden zijn bijzonder giftig voor de dieren. In Nederland is het gebruik van neonicotinoïden gewoon toegestaan. Het wordt in grote mate gebruikt, en men blijft het gebruiken, ondanks de catastrofale gevolgen en de signalen die hier al erg vaak over worden afgegeven.

En dan is er het probleem van te weinig of te eenzijdig voedsel voor de bij. De bij gebruikt honing als energiebron. Voor stuifmeel als eiwitbron en vitaminebron is de bij afhankelijk van verschillende soorten planten en bloemen. Deze verdwijnen steeds meer. Zo krijgen ze te eenzijdig voedsel binnen, waardoor ze verzwakken.

Zonder bijen sterven we allemaal uit

Waarom is dit allemaal zo belangrijk? Omdat bijen een zeer belangrijk onderdeel zijn van onze voedselproductie. 80% van de plantensoorten heeft insecten nodig voor bestuiving. De bij is de belangrijkste bestuiver van allemaal. Zonder bij, geen bestuiving. Zonder bestuiving, geen voedsel. Indien de bij helemaal uitsterft, of in rap tempo het aantal volken blijft afnemen, zullen de gevolgen niet te overzien zijn.

Op den duur sterven de planten die afhankelijk zijn van de bestuiving uit. De dieren die daar weer afhankelijk van zijn, sterven ook uit. Uiteindelijk zal het voor de mens dan ook niet meer mogelijk zijn om te overleven.

Uit een recente studie van de Rabobank is gebleken dat 90 belangrijke landbouwgewassen bestuivende insecten nodig hebben. Denk dan aan koffie, sojabonen, fruit en zaden voor verschillende soorten groenten. Al deze gewassen zijn volgens de Rabobank samen goed voor een derde deel van de wereldvoedselproductie.

Ondanks dat de wetenschap regelmatig alarmerende berichten afgeeft over de schrijnende situatie van de bij en alle gevolgen van dien, is het nog altijd niet tot de massa doorgedrongen.

Wat kunnen we doen?
  • Ondersteun projecten om bijenhotels te plaatsen, of maak zelf een bijenhotel.
  • Plant of zaai planten/gewassen die belangrijke voedselbronnen voor bijen zijn (http://www.drachtplanten.nl/).
  • Werk bij-vriendelijk in je tuin en gebruik geen giftige bestrijdingsmiddelen.
  • Probeer andere mensen te overtuigen hetzelfde te doen.
  • Luidt de noodklok bij de (lokale) overheid. Kom in actie en laat weten dat ze iets aan dit probleem moeten doen!

Informatie over bijen is te vinden op http://dier-en-natuur.infonu.nl en http://www.bijenlint.nl/ .