Koeien

Koeien geven pas melk, nadat er een kalfje is geboren. Op zich heel logisch, want die melk is van nature vanzelfsprekend bedoeld om hun kalfje te voeden. Toch staan veel mensen er niet bij stil dat melkkoeien kunstmatig zwanger moeten worden gehouden om te zorgen dat onze winkelschappen met melkproducten gevuld blijven. Rond haar 2e jaar krijgt een koe op deze manier haar eerste kalfje. Daarna bestaat haar leven uit een reeks van zwangerschappen. Elk jaar wordt ze opnieuw kunstmatig bevrucht.

Kalfjes mogen niet opgroeien bij hun moeder in de kudde

Veelal onbekend is dat al deze kalfjes niet mogen opgroeien bij hun moeder in de kudde. Ze zijn het ‘restproduct’ van het op gang houden van de melkproductie. Kalfjes worden binnen 48 uur na de geboorte bij hun moeder weggehaald wat voor allebei zeer stressvol is. Het pasgeboren kalfje wordt apart in een hok gezet met (kunst)melk in een emmer, onthouden van elke moederzorg en -warmte. Dit gebeurt overigens sectorbreed, ook in biologische bedrijven. Van de circa 17.000 melkveehouderijbedrijven die Nederland telt (CBS, 2013) zijn er maar ongeveer 30 waar kalfjes langer bij hun moeder mogen blijven. Deze melkproducten zijn in de winkel overigens niet als dusdanig herkenbaar. Een deel van de vaarskalfjes (meisjes) krijgt uiteindelijk een leven als melkkoe. Alle stiertjes en de overige vaarzen zijn ‘overtollig’ en en worden overgebracht naar een kalvermesterij. Dit is meestal een stal met een harde, gladde vloer van hout of beton zonder stro om op te liggen. De kalfjes komen vaak pas na 6 tot 12 maanden voor het eerst weer buiten, als ze op transport worden gezet om te eindigen als kalfsvlees.

Onthoornen dagelijkse praktijk

Op jonge leeftijd worden bij alle koeien, ook in de biologische landbouw, hun horens verwijderd om te voorkomen dat ze elkaar in de krappe stallen verwonden. Sinds 1990 is het verplicht de dieren tijdens de ingreep te verdoven. In de praktijk blijkt dit niet altijd te gebeuren, geeft Wakker Dier aan. Ook aan de napijn wordt niet altijd iets gedaan. Alleen in de biologisch-dynamische landbouw (Demeter-keurmerk) mogen koeien hun horens houden. Demeter stelt op haar site dat een onthoornde koe een verminkte koe is en onthoornen het dier in haar wezen aantast.

1/3e van onze melkkoeien komt nooit buiten

Koeien grazend in de wei is een typisch Hollands plaatje. Toch ziet ruim 20% van onze melkkoeien vandaag de dag alleen nog maar de binnenkant van stalmuren, hun hele leven lang (Bron: NZO, 2015). Zeker 25-75% van de Nederlandse koeien lijdt jaarlijks aan klauw- en pootinfecties. Een zeer pijnlijke aandoening, omdat de dieren met hun volle gewicht van honderden kilo’s op ontstoken poten staan. Deze ontstekingen komen vaker voor bij koeien die jaarrond op stal staan dan bij koeien met regelmatige weidegang. Dat geldt overigens ook voor vruchtbaarheidsproblemen en sterfte. Ook kunnen de dieren in de ligboxstallen (die het meest worden gebruikt) last krijgen van klauwinfecties en doorligplekken op knie- en hakgewrichten, omdat de vloer bestaat uit (betonnen) roosters, rubberen matten of strooisel zonder stro.

Koeien kunnen in de wei hun natuurlijk gedrag uitoefenen. Ze hebben de ruimte om vrij rond te lopen en in verschillende houdingen te liggen. Ze kunnen kuddegedrag laten zien, spelen en onbeperkt grazen. Koeien kennen een duidelijke onderlinge hiërarchie. In de wei is er echter geen strijd om ruimte of voedsel nodig, wat stress vermindert en het welzijn van de dieren ten goede komt. Het rondlopen is ook goed voor de klauwen, poten en uiers van de dieren.

Extreem hoge melkproductie zorgt voor welzijnsproblemen

Onder druk van de lage melkprijs industrialiseert ook de melkveesector meer en meer. In de jaren 50 gaf een koe gemiddeld nog zo’n 3.980 liter melk per jaar. Vandaag de dag is dit meer dan het dubbele: zo’n 8.000 liter. Er zijn zelfs koeien die de 12.000 liter halen. Koeien zijn natuurlijk niet vanzelf zoveel melk gaan geven. De dieren zijn eenzijdig doorgefokt op een steeds grotere melkproductie. De grote producties maken de koe echter ook vatbaarder voor ziektes waardoor talloze dieren met pijn rondlopen. Zo krijgt elk jaar 40% van onze koeien last van uierinfecties. Ook heeft 25 tot wel 70 % van de melkkoeien jaarlijks pijnlijke ontstekingen aan hun poten en klauwen.

Korte levensduur

Een koe kan normaal gesproken wel 20 jaar oud worden. Onze Hollandse melkkoeien redden dit bij lange na niet. Ze worden doorgaans maar 4 of 5 jaar oud. Door de hoge melkproductie zijn de dieren na hun 3e of 4e zoogperiode meestal te dun, uitgeput, onvruchtbaar of chronisch kreupel en daarmee economisch niet meer rendabel geworden. Biologische koeien geven bijna 20% minder melk en leven wat langer. Maar uiteindelijk eindigt de melkkoe, net als de vleeskoe, in het slachthuis.

Hoe kan het beter?

Hoe kun je voorkomen dat je meewerkt aan dierenleed? Hoe kun jij dierbewuster leven? Onder het kopje Wat kun jij doen? kun je lezen hoe jij koeien kunt helpen.